IELTS Listening Tips: Làm sao để cải thiện band điểm IELTS Listening

Bạn chưa thể tìm ra giải pháp cho kỹ năng Nghe? Nhiều bạn đang gặp các vấn đề như ‘nghe mà không hiểu’ hay ‘không nghe kịp’, đang dần chán nản với việc luyện nghe, và tệ hơn nữa là bỏ cuộc giữa chừng. Mình, Thảo Nguyên, đã bước qua giai đoạn khó khăn đó và đã thành công đạt 9.0 trong kỳ thi. Trong bài viết này, mình xin chia sẻ đến các bạn một số phương pháp luyện nghe IELTS cho người mới bắt đầu.

I. Xây dựng nền tảng

Cũng như các kỹ năng như Đọc, Viết, và Nói, kỹ năng nghe đòi hỏi ở người học một nền tảng vững chắc về từ vựng ngữ pháp.
Có như vậy, bạn mới hiểu được các từ ngữ được đề cập, và thông qua cấu trúc ngữ pháp, liên kết các từ ngữ rời rạc với nhau, hình dung và thấu hiểu được ý nghĩa chung của toàn đoạn đối thoại hay bài thuyết trình.
Vì vậy, việc tích lũy và mở rộng kiến thức về hai khía cạnh này trong tiếng Anh là bước đầu nhưng cực kỳ quan trong  luyện nghe IELTS cho người mới bắt đầu.

1. Cách học ngữ pháp 

Nhiều bạn vẫn nghĩ việc ngữ pháp chỉ cần thiết đối với kỹ năng Nói và Viết. Đây là một quan niệm hoàn toàn sai lầm.
Trong tiếng Anh, ngữ pháp cũng mang một số sắc thái ý nghĩa và nội dung mà từ vựng không thể truyền tải đầy đủ.
Ngoài ra, các cấu trúc ngữ pháp chính là cách mà các từ ngữ hay thông tin được sắp đặt, do đó, việc hiểu sai trật tự thông tin cũng khiến bạn hiểu sai nội dung của câu.
Dưới đây là một số điểm các bạn cần lưu ý để học tốt ngữ pháp.
1.1 Học về các thì
Ngữ pháp tiếng Anh có tổng cộng 13 thì.
Tuy nhiên, trong quá trình xây dựng nền tảng ban đầu, bạn có thể chỉ tập trung vào 5 thì trọng yếu, bao gồm Present simple (Hiện tại đơn), Present continuous (Hiện tại tiếp diễn), Present perfect (Hiện tại hoàn thành), Past simple (Quá khứ đơn), Future simple (Tương lai đơn).
Việc học các thì sẽ giúp bạn xác định được thời gian mà hành động xảy ra, dù người nói không đề cập đến một thời điểm cụ thể. Ví dụ,
  • I have worked in this office for 10 years. 
→ Người nói đã bắt đầu làm việc tại văn phòng này từ 10 năm trước, và vẫn đang tiếp tục làm việc tại đây.
  • Even though at first I found it hard to memorize new words, I could eventually manage to learn at least 5 words or phrases a week. The number has increased to 10 words, and I hope that I will make it to 15.
→ Người nói sử dụng thì Quá khứ đơn để kể về quá khứ, thì Hiện tại hoàn thành để chỉ sự tiến bộ cho đến hiện tại, và thì Tương lai đơn để chỉ một dự định trong tương lai.
1.2 Sự hòa hợp giữa chủ ngữ và động từ
Trong quá trình nghe, việc chú ý đến hai thành phần quan trọng nhất trong câu, Subject (Chủ ngữ)Verb (Động từ), rất quan trọng.
Nhờ hai thành phần này, bạn có thể nhận biết hành động đang được thực hiện là gì, và đối tượng thực hiện hành động đó là ai.
Để việc phân tích thành phần chính của câu chính xác hơn, bạn cần chú đến sự hòa hợp giữ Chủ ngữ và Động từ.
Sự hòa hợp này, nói một các đơn giản, chính là khi chủ ngữ là một danh từ số nhiều, động từ tương ứng với nó cũng cần được chia ở dạng số nhiều, và tương tự cho danh từ và động từ số ít. Ví dụ,
  • Both of my roommates have decided to live in the dormitory.
→ Chủ ngữ “both of my roommates” là danh từ số nhiều nên chia động từ theo sau ở dạng số nhiều “have decided”
  • Every year, during the midsummer festival, the smoke of village bonfires fills the sky.
→ Chủ ngữ “the smoke of village bonfires” là danh từ số ít nên chia động từ theo sau ở dạng số ít “fills”.
1.3 Tài liệu học ngữ pháp
Có rất nhiều tài liệu bổ trợ cho việc học ngữ pháp mà các bạn có thể tham khảo. Cùng mình điểm qua một số tựa sách uy tín và khá phù hợp cho việc tự học tại nhà nhé!
📕 Đầu tiên là quyển Essential Grammar in Use, dành cho các bạn mất gốc hoặc chưa có hiểu biết cơ bản về Ngữ pháp tiếng Anh. Các điểm ngữ pháp được trình bày cực kỳ cô đọng và chia thành nhiều chủ đề nhỏ, với khá nhiều ví dụ đi kèm.
Ngoài ra, cách cung cấp bài tập đa dạng, với nội dung và hình vẽ thú vị, chắc chắn sẽ khiến việc học ngữ pháp của bạn không còn quá nhàm chán nữa.

📕 Quyển thứ hai mình muốn giới thiệu đến các bạn là English Grammar in Use, với trình độ nâng cao hơn so với quyển đầu.
Ở quyển sách này, ngoài việc nhận biết các cấu trúc ngữ pháp khác nhau, bạn còn được tìm hiểu chuyên sâu hơn về các trường hợp ngoại lệ thường được người bản xứ sử dụng, hoặc phân biệt giữa các điểm ngữ pháp tương tự nhau.


2. Cách học từ vựng

Bên cạnh việc trau dồi ngữ pháp, việc tích lũy cho mình một vốn từ vựng ở các chủ đề khác nhau, đặc biệt là các chủ đề thường gặp trong bài thi IELTS Listening, cũng quan trọng không kém.
Để việc tiếp thu từ vựng trở nên hiệu quả và dễ dàng hơn, hãy tham khảo một số gợi ý học từ vựng mà mình đúc kết được sau một quá trình dài ôn luyện IELTS nhé!
2.1 Tips học từ vựng hiệu quả
Mình từng cảm thấy việc học từ vựng khá khó khăn, từ việc ghi nhớ cho đến việc nhận biết và hiểu nghĩa khi bắt gặp chúng trong bài nghe.
Dưới đây là một số mẹo mà mình đã tích lũy được sau một thời gian dài chật vật với việc học từ vựng.
🗒 Đừng học các từ đơn lẻ, hãy học theo chủ đề.
Thông thường, các bài nghe trong bài thi IELTS Listening đều được trình bày theo một chủ đề nhất định, có thể là chủ đề giao tiếp hằng ngày hoặc chủ đề mang tính học thuật.
Vì thế, các từ vựng xuất hiện trong bài hầu hết cùng một trường từ vựng và liên quan chặt chẽ đến nhau. Lợi dụng điểm này, chúng ta có thể giới hạn việc chọn lọc trong các chủ đề thường gặp trong đề thi IELTS.
Ngoài ra, việc học từ vựng theo chủ đề cũng giúp bạn dễ liên tưởng và ghi nhớ nhanh chóng hơn.
🗒 Học cách sử dụng từ vựng.
Do sự khác biệt khá lớn giữa tiếng Anh và tiếng Việt, việc ghi nhớ nghĩa của một từ là chưa đủ.
Để thực sự hiểu và sử dụng đúng một từ vựng tiếng Anh, các bạn còn cần lưu ý đến một số khía cạnh khác như:
  • Loại từ: Đây là danh từ, động từ, tính từ hay trạng từ?
  • Cụm từ kết hợp: Nhiều từ trong tiếng Anh khi đứng riêng lẻ mang một nghĩa khác, khi kết hợp với một số từ khác lại có nghĩa khác. Ví dụ, ‘advantage’ nghĩa là ‘lợi ích’ nhưng cụm từ ‘take advantage of something’ lại có nghĩa là ‘lợi dụng/ tận dụng’.
  • Ngữ cảnh sử dụng từ: Các từ có thể có nghĩa tiếng Việt tương đồng, nhưng lại được sử dụng trong cách ngữ cảnh khác nhau. Ví dụ, từ ‘generate’ và ‘produce’ đều mang nghĩa là ‘sản sinh, tạo ra’, nhưng ta chỉ có thể nói ‘generate profit’ (tạo ra lợi nhuận) mà không thể kết hợp ‘product profit’ được.
Để có được những thông tin chính xác nhất về các khía cạnh đó, mình khuyên các bạn nên tập thói quen sử dụng các từ điển Anh - Anh uy tín như Oxford Dictionary, Cambridge Dictionary, hay Longman Dictionary.
Các từ điển này đều có phiên bản website miễn phí, hỗ trợ một cách tối đa cho việc học từ vựng của các bạn.

2.2 Ứng dụng từ vựng

Một bước vô cùng quan trọng trong việc học từ vựng và giúp bạn củng cố được các kiến thức mà từ điển cung cấp chính là ứng dụng từ vựng vào việc hình thành câu.
Cách mình thường hay làm là cố gắng hình dung một ngữ cảnh mà mình có thể sử dụng từ đó, và diễn đạt ý tưởng đó thành một câu sao cho thật chính xác về ngữ pháp và cách dùng từ.
Ngoài ra, nếu mình có nhiều hơn 2 từ cùng một chủ đề, mình có thể viết thành một đoạn văn, hoặc một câu chuyện theo phương pháp ‘story-telling’.

2.3 Sử dụng công cụ học

Có rất nhiều phương pháp cũng như công cụ học từ vựng khác nhau.
Nếu bạn đang chưa có định hướng học cho riêng mình, bạn có thể cân nhắc đặc điểm của từng phương pháp, hay thử lần lượt các phương pháp để chọn ra giải pháp tối ưu nhất cho bản thân.
🗝 Sử dụng ứng dụng Quizlet
Thay vì sử dụng flashcard giấy, bạn có thể tham khảo ứng dụng tạo flashcard trực tuyến Quizlet. Ứng dụng này cung cấp đa dạng các bộ từ vựng theo chủ đề phổ biến, dành cho người học ở nhiều cấp độ khác.
Ngoài ra, bạn cũng có thể tự tạo ra bộ flashcard cho riêng mình. Nhờ ứng dụng này, bạn có thể ôn tập các từ vựng đã học ở bất cứ nơi đâu miễn là bạn có đem theo điện thoại của mình.
🗝 Ghi chép kết hợp mindmap
Một phương pháp truyền thống hơn mà mình cũng thường áp dụng đó là ghi chép từ vựng ra sổ tay.
Tuy nhiên, thay vì chỉ liệt kê từ và nghĩa của nó theo dạng cột, mình đã dần thay đổi cách ghi chú sang dạng sơ đồ tư duy (mindmap), cách này không chỉ giúp mình dễ hệ thống các từ vựng cùng chủ đề hay cùng nét nghĩa với nhau, mà còn giúp mình ghi nhớ từ khá nhanh.
Ngoài ra, cách này cũng tạo thêm cho mình sự hứng thú khi học, và mình cũng đặc biệt thích việc ghi chép và trang trí sổ tay một cách sáng tạo nữa!
2. 4 Tài liệu học
Để hỗ trợ cho việc tích lũy từ vựng cho kỹ năng Listening, mình đề xuất hai bộ sách cực kỳ hữu ích, đó là Oxford Word SkillsEnglish Vocabulary in use.
Cả hai bộ sách này đều được chia làm 3 cấp độ, từ sơ cấp, trung cấp, đến cao cấp, vì thế phù hợp cho người học ở tất cả các trình độ.
Ngoài ra, việc sách phân cấp rõ ràng cũng giúp cho các bạn đi theo một lộ trình từ dễ đến khó và tiếp thu từ vựng dần dần mà không cảm giác bị quá tải.


II. Luyện nghe IELTS cho người mới bắt đầu

Phát triển được năng lực nghe - hiểu và các kỹ năng cần thiết cho bài thi IELTS Listening là một quá trình dài và đòi hỏi sự luyện tập chăm chỉ và liên tục.
Mình đã chia hành trình luyện thi của mình làm 3 giai đoạn chính, với mỗi giai đoạn là một chiến lược ôn luyện khác nhau.

1. Lộ trình 5.0+

Đây là giai đoạn đầu tiên của quá trình luyện nghe IELTS cho người mới bắt đầu. Lộ trình đạt 5.0 trong kỹ năng Listening nên được chia làm hai giai đoạn nhỏ: giai đoạn khởi động (từ 0 đến 4.0) và giai đoạn tăng tốc (4.0 đến 5.0).
giai đoạn khởi động, bạn chưa cần tiếp xúc với các dạng bài trong bài thi IELTS Listening mà chỉ cần tập trung vào việc phát triển các kỹ năng nghe - hiểu. Trong thời gian này, bạn nên áp dụng xen kẽ hai phương pháp nghe chủ động và nghe bị động, với độ khó của các bài nghe khoảng A1 - A2 (từ sơ cấp đến tiền trung cấp).
giai đoạn tiếp theo (từ 4.0 đến 5.0), sau khi đã xây dựng các kỹ năng nghe và nhận biết thông tin cơ bản, bạn đã có thể làm quen với các dạng bài cơ bản nhất trong kỳ thi IELTS, ở Part 1 và Part 2 của bài thi. Trong thời gian này, bạn có thể tìm đến giáo trình Get ready for IELTS Listening của nhà xuất bản Collins. Hãy luyện tập các dạng bài theo trình tự:
  • Dạng bài Completion (Điền từ vào chỗ trống) của Listening Part 1
  • Dạng bài Multiple Choice (Trắc nghiệm) của Listening Part 2
  • Dạng bài Map labeling (Đánh dấu trên bản đồ) của Listening Part 2
Song song với việc luyện nghe, mình cũng tập trung vào việc cải thiện vốn từ vựng dành cho các chủ đề giao tiếp hằng ngày, vì đây là chủ đề của hai phần đầu của bài thi.

2. Lộ trình 7.0+

Tương tự như phương pháp luyện nghe IELTS cho người mới học, mình cũng tiếp tục thực hiện chiến lược Nghe chủ động và Nghe bị động.
Tuy nhiên ở giai đoạn này, độ khó của các bài nghe sẽ được tăng lên 1 đến 2 bậc (từ B1 đến B2). Lúc này các bạn đã có kỹ năng nghe tương đối thành thạo nên có thể gia tăng cường độ luyện tập lên nhé!
Đối với các tài liệu luyện Nghe chủ động nói trên, mình tập trung vào việc tối đa hóa số câu đúng ở Part 1 và Part 2 của bài thi IELTS Listening, đồng thời tìm hiểu phương pháp xử lý các dạng bài trong hai phần còn lại, cũng là hai phần khó nhằn nhất của bài thi.
Mình đã luyện tập các dạng bài theo thứ tự như sau:
  • Note completion (Hoàn thành ghi chú) của Listening Part 4
  • Multiple choice (Trắc nghiệm) của Listening Part 3
  • Pick from a list (Nối thông tin) của Listening Part 3
Ngoài ra, việc mở rộng vốn từ vựng về chủ đề học thuật cũng như các vấn đề xã hội cũng không kém phần quan trọng.
Chỉ khi có một vốn từ vựng tốt thì bạn mới có thể nhận biết và xử lý thông tin một cách nhanh chóng!

3. Luyện đề

Đây là giai đoạn nước rút của hành trình ôn luyện kỹ năng Listening. Bước vào giai đoạn luyện đề nghĩa là bạn chỉ còn từ 1 đến 2 tháng là đến kỳ thi chính thức của mình.
Ở giai đoạn này, mình khuyên các bạn nên tập trung vào việc luyện đề và hoàn thiện các chiến thuật xử lý các dạng bài trong bài thi IELTS Listening.
Mỗi tuần mình thường dành thời gian để hoàn thành 2 - 3 đề thi IELTS hoàn chỉnh. Mình luôn đặt bản thân vào một không gian hoàn toàn yên tĩnh và nghiêm túc, sau đó đặt bản thân vào áp lực tương tự như ở trong phòng thi.
Việc này cũng khiến cho mình không quá run khi bước vào kỳ thi thật vì mình đã xây dựng được thói quen thi thử từ trước đó khá lâu và đã chuẩn bị tâm lý sẵn sàng.
Mình đã dành thời gian để thi thử với các bộ đề từ bộ sách Cambridge IELTS từ 10 đến 16 Recent Actual Tests.
Bật mí một bí quyết cho các bạn, nếu muốn đạt các band điểm từ 7.5 trở lên, bạn tuyệt đối không nên bỏ qua bộ sách IELTS Practice Test Plus.
Mình thường truy cập vào website dol.vn để thực hiện các bài test online vì giao diện của website cực kỳ tiện lợi và cũng vì phần giải thích đáp án cực chi tiết.
Để đạt band điểm cao, việc luyện đề thường xuyên là chưa đủ. Bạn cần phát hiện các dạng bài mình chưa thật sự thành thạo hay còn gặp nhiều khó khăn khi làm bài, từ đó tăng cường luyện tập riêng dạng bài đó và tối ưu hóa số câu đúng trong đề thi.


III. Các website luyện nghe IELTS cho người mới bắt đầu

1. dol.vn - Tự học Tiếng Anh Online 

Mình luôn quan niệm rằng “không đâu bằng nhà của mình”, vì thế mà mình dành phần lớn thời gian luyện nghe ngay tại website dol.vn được phát triển bởi Dol English.
Cũng như lộ trình luyện nghe mình đã đề cập phía trên, mình đã tận dung các tính năng của dol.vn vào hành trình luyện nghe IELTS ngay từ khi mới nhập môn như sau:
🏷 Chép chính tả: Ở giai đoạn mới bắt đầu luyện nghe IELTS, việc dùng vở - bút để ghi chép và phải canh bấm dừng ở từng câu trong bài nghe để chép chính tả khiến mình cảm thấy vô cùng bất tiện. Và rồi mình khám phá ra tính năng chép chính tả ở dol.vn
Bài nghe đã được tách ra thành từng câu riêng lẻ, và mình cũng được thông báo trước số từ của câu là bao nhiêu.
Ngoài ra, mình có thể nghe đi nghe lại nhiều lần để kiểm tra đáp án, sau đó xem transcript và học được từ vựng mới thông qua phần dịch sang tiếng Việt đã được cung cấp sẵn.
Nếu bạn đang e ngại rằng các bài tập khó hơn so với trình độ hiện tại của mình thì đừng lo nữa nhé, dol.vn đã chia bài tập theo mức độ từ dễ đến khó, giúp bạn chọn lựa bài tập theo nhu cầu của bản thân.

🏷 Thực hành nghe theo các dạng bài tập: Mục IELTS Listening Practice tại dol.vn sẽ cho phép bạn luyện tập chuyên sâu theo từng dạng bài thường gặp trong bài thi IELTS Listening.
Tất nhiên, cho dù bạn đang học theo giáo trình nào, hay đang xử lý các dạng bài tập theo phương pháp nào, thì bạn cũng cần một kho tàng bài tập uy tín để củng cố kiến thức và mài giũa các kỹ năng nghe của mình.
Ngoài điểm cộng cực lớn là giao diện cực kỳ tiện lợi và thân thiện với người dùng, các bài tập này tại dol.vn còn có đi kèm với lời giải chi tiết ứng dụng phương pháp Linear Thinking vào kỹ năng Listening.
Đối với mình, phương pháp này giúp bạn tư duy cực kỳ hiệu quả, kể cả khi bạn mới bắt đầu luyện nghe IELTS (dưới 6.0) hay trình độ cao (trên 6.0).

🏷 Luyện đề Listening hoàn chỉnh: Nếu bạn dự định tham gia kỳ thi với hình thức “thi trên máy tính” (computer-based exam), bạn nhất định phải khai thác hết tất cả các bộ đề được cập nhật liên tục trên dol.vn.
Việc này không chỉ giúp bạn nâng cấp khả năng nghe, thành thạo các chiến lược nghe đã học, mà còn nhanh nhạy trong thao tác làm bài trên máy vi tính.
Hiện nay dol.vn đang cung cấp đề thi Listening được trích từ các bộ sách vô cùng uy tín trên thị trường, đó làm Cambridge IELTS, IELTS Practice Test Plus, Recent Actual Tests,... và nhiều tài liệu đề thi thử khác.


2. Podcasts

Mình thường tìm nghe các podcast trên Spotify như một thói quen hằng ngày vào những lúc rảnh rỗi.
Với hoạt động ‘Nghe bị động’ này, bạn hoàn có thể tự chọn các chủ đề mà bản thân quan tâm và yêu thích, nhưng vẫn phục vụ cho việc nâng cao khả năng Nghe - Hiểu tiếng Anh.
Một số kênh mà các bạn có thể tham khảo là: All Ears English Podcast, The Economist Podcast, và 6 minutes English.

Trên đây là tất cả các bí kíp luyện nghe IELTS cho người mới bắt đầu mà mình đã tích lũy, kiểm nghiệm, và thực hành liên tục trong suốt hành trình dài ôn luyện cho kỳ thi IELTS. Mình hy vọng những kinh nghiệm này sẽ phần nào giúp các bạn có thêm định hướng và đặt mục tiêu hiệu quả cho quá trình nâng cao khả năng nghe - hiểu của mình. Mình tin rằng với phương pháp học tập phù hợp và sự chăm chỉ luyện tập, chắc chắc các bạn sẽ đạt được band điểm mong muốn trong kỳ thi. Hãy bắt tay vào việc ôn luyện ngay thôi!