IELTS Speaking: Hướng dẫn luyện nói tiếng Anh hiệu quả

12/10/201915 min read
Luyện kỹ năng nói trong bài thi IELTS là một quá trình đòi hỏi nhiều sự chăm chỉ. Từ vựng và cấu trúc trong khi nói không phức tạp như khi viết nhưng bạn phải nhớ như in và sử dụng thành thạo. Bài thi nói yêu cầu rất cao về độ mạch lạc, logic và phản xạ nhanh. Do đó, luyện IELTS Speaking không giống như các kỹ năng khác. Bạn cần có phương pháp học riêng để đảm bảo câu trả lời lưu loát mà vẫn chính xác, đủ ý.

A. Tổng quan về bài thi IELTS Speaking

Thời gian thi IELTS Speaking

So với những phần thi khác, IELTS Speaking có thời gian làm bài ngắn nhất, chỉ kéo dài khoảng 11 - 15 phút. Tuy thời gian không tương đương nhưng mức độ khó của bài thi IELTS Speaking không thua kém các kỹ năng khác.

Phần thi này thường được sắp xếp vào một buổi khác, không thi cùng 3 kỹ năng còn lại.

Hình thức thi IELTS Speaking

Thí sinh sẽ thi trực tiếp 1-1 với giám khảo người bản xứ. Mỗi thí sinh có một giờ thi riêng, thí sinh phải đến đúng giờ để không bị đánh dấu vắng mặt.

Cấu trúc bài thi IELTS Speaking

Part 1: Phần đầu tiên thí sinh sẽ giới thiệu bản thân với giám khảo và trả lời những câu hỏi tổng quát về thông tin cơ bản. Một số chủ đề thường gặp như gia đình, công việc, học tập, sở thích… Part 1 đánh giá khả năng giao tiếp hàng ngày của thí sinh.

Tham khảo một đề mẫu: Chủ đề Accommodation - IELTS Speaking Part 1

Part 2: Giám khảo phát cho thí sinh một thẻ chủ đề trong phần này, thí sinh có 1 phút để suy nghĩ và chuẩn bị. Sau đó, thí sinh phải trình bày câu trả lời của mình trong vòng 1 - 2 phút. Những chủ đề thường gặp là công việc, cuộc sống, xã hội… Part 2 đánh giá khả năng nói mạch lạc trong thời gian dài, khả năng trình bày và phát triển ý tưởng.

Tham khảo một đề mẫu: Chủ đề Describe Your Favorite Season - IELTS Speaking Part 2

Part 3: Giám khảo hỏi sâu hơn về chủ đề ở Part 2. Câu hỏi xoay quanh các chi tiết hoặc khía cạnh tổng quát về chủ đề đã thảo luận. Part 3 đánh giá khả năng lập luận, bảo vệ ý tưởng, phân tích và đánh giá tình huống trong khi giao tiếp.

Xem thêm: 10 Chủ đề thường gặp ở IELTS Speaking Part 3

Cách chấm điểm bài thi IELTS Speaking

  1. 4 tiêu chí chấm bài
  • Fluency and Coherence: Giám khảo sẽ chú ý đến tốc độ nói và khả năng nói liên tục, không vấp hay ngắt quãng của bạn. Ngoài ra, bạn phải kết nối các ý bằng từ nối hoặc cấu trúc câu để đảm bảo tính logic.

  • Lexical Resource: Vốn từ bạn có, cách bạn dùng trong từng ngữ cảnh cũng là một tiêu chí chấm điểm trong bài thi IELTS Speaking. Bạn phải biết áp dụng từ ngữ phù hợp để câu trả lời tự nhiên, dễ hiểu mà vẫn đầy đủ ý. Sử dụng vốn từ học thuật thôi là chưa đủ, bạn phải dùng thật hợp lý và chính xác.

  • Grammatical Range and Accuracy: Tiêu chí này đánh giá các điểm ngữ pháp, cách bạn sử dụng thì và cấu trúc trong câu. Bạn phải vận dụng hợp lý theo thời gian, địa điểm mà bạn nhắc đến. Đảm bảo câu văn của bạn dài nhưng thông tin chính xác, không sai lệch ngữ nghĩa vì sai ngữ pháp. Càng có nhiều điểm ngữ pháp trong câu trả lời, bạn càng được đánh gía cao vì tính linh hoạt.

  • Pronunciation: Câu từ bạn nói có chính xác chưa? Người nghe có hiểu đúng ý bạn muốn. Phát âm sai hay đúng rất dễ nhận ra nếu giám khảo thể hiện sự hoang mang, khó hiểu hoặc hỏi lại bạn.

    1. Giám khảo thật sự muốn gì từ bạn

    Giám khảo muốn nhìn thấy bạn giao tiếp bằng tiếng Anh hiệu quả, lưu loát và mạch lạc như thế nào. Giám khảo không muốn bạn dùng những từ to lớn, sang trọng nhưng không có ý nghĩa nào trong câu. Bạn cũng không nên cố gắng chèn tất cả cấu trúc câu hoặc các thì đặc biệt bạn biết vào câu trả lời. Nếu bạn đánh mất sự tự nhiên, giám khảo sẽ không đánh giá cao phần thi của bạn. Ngoài ra, giám khảo cũng không quá quan trọng giọng Anh hay Mỹ bạn đang sử dụng. Bạn có thể dùng bất cứ loại giọng nào, miễn là phát âm chuẩn.

Các thắc mắc thường gặp khi thi IELTS Speaking

  1. Tôi phải trả lời bao nhiêu câu hỏi? Bạn phải trả lời khoảng 12 câu hỏi trong phần 1, 1 câu trong phần 2 và 5 câu hoặc hơn cho phần 3. Hãy cố gắng trả lời dài và chi tiết nhất có thể cho phần 3 để ghi điểm nhiều hơn.

  2. Vì sao tôi nên trả lời dài hơn trong từng câu hỏi? Để đạt điểm từ 6.0 trở lên, bạn phải thể hiện khả năng nói dài trong tiếng Anh.

  3. Tôi có phải nói đủ 2 phút trong Part 2? Bạn phải nói từ 1 đến 2 phút trong Part 2, lý tưởng nhất là 1,5 phút trở lên để thể hiện sự mạch lạc và khả năng nói dài. Tuy nhiên, nếu bạn không tự tin, đừng cố gắng thêm ý để kéo dài được 2 phút. Nếu bạn nói quá 2 phút, giám khảo sẽ dừng bạn lại.

  4. Tôi có thể chọn chủ đề để nói trong Part 2? Bạn không thể chọn chủ đề trong Part 2. Giám khảo sẽ phát cho bạn một chủ đề bất kì và bạn phải nói về chủ đề đó.

  5. Tôi có phải bám theo những gợi ý trên thẻ chủ đề ở Part 2? Bạn không nhất thiết phải nói theo gợi ý, tuy nhiên những gợi ý này cung cấp một cấu trúc khá hợp lý cho câu trả lời của bạn. Bạn có thể ghi điểm cho tiêu chí mạch lạc và logic nhờ những gợi ý này.

  6. Có gì khác biệt giữa Part 1 và Part 3? Part 1 tương tự một buổi phỏng vấn còn Part 3 là cuộc thảo luận giữa bạn và giám khảo về các vấn đề lớn và phức tạp hơn. Câu trả lời ở Part 1 nên ngắn gọn còn Part 3 nhất định phải dài và chi tiết.

B. Các bí quyết luyện IELTS Speaking hiệu quả

Tại sao bạn luyện IELTS Speaking không hiệu quả?

  1. Tư duy khác biệt giữa phương Tây và phương Đông

Người phương Tây và phương Đông có lối tư duy khác biệt. Người phương Đông thường suy nghĩ nhiều tầng lớp và ẩn ý, xoay quanh những ý tưởng chung chung và trừu tượng. Lối tư duy này dễ dẫn đến bí ý tưởng do không đủ từ vựng để diễn tả. Bạn cũng khó phát triển ý và nói mạch lạc nếu chỉ tập trung vào các ý tưởng trừu tượng. Một số bạn áp dụng cách “học tủ" bài mẫu trước khi đi thi. Mặc dù có nhiều khả năng bạn sẽ gặp trúng câu hỏi tủ nhưng với những câu còn lại, bạn dễ bối rối và ngập ngừng khi trả lời. Hơn nữa, cách trả lời kiểu học thuộc lòng làm mất đi sự tự nhiên, không được giám khảo đánh giá cao.

Đọc thêm: "Học tủ" là cách luyện thi IELTS Speaking hiệu quả? 2. Thói quen phát âm không chuẩn

Trong quá trình luyện IELTS Speaking, bạn không để ý đến phát âm của mình, không phát hiện những lỗi sai bạn mắc phải. Về lâu về dài, bạn quen với cách phát âm này, không ai chỉnh sửa, dẫn đến nói sai khi thi thật. Nhiều bạn khi luyện speaking chỉ quan tâm đến cách lên ý tưởng, đến cấu trúc câu, cụm idioms mà không tập trung học phiên âm, phát âm. Một câu trả lời hay, đủ ý cũng bị trừ điểm nếu phát âm không chuẩn.

Đọc thêm: Điểm khác biệt tại lớp phát âm tại Dol English

Nguyên nhân và giải pháp

  1. Người nói tiếng Anh hay có những khả năng gì?
  • Phát âm chuẩn và lưu loát: Đây là khả năng đầu tiên những người nói tiếng Anh hay sở hữu. Phát âm chuẩn từng từ đến câu, đảm bảo mọi âm cuối và cách nối từ trong câu luôn chính xác. Ngữ điệu thay đổi phù hợp, tuỳ theo loại câu và hàm ý của người nói. Không chỉ phát âm chuẩn, mỗi câu nói ra mạch lạc và lưu loát, không ngập ngừng lắp bắp.

  • Đúng từ vựng và ngữ pháp: Một câu nói hay phải có ý nghĩa, ngôn từ phù hợp và ngữ pháp chính xác. Khi độc thoại khoảng 1-2 phút, người nói tiếng Anh hay không để lặp ý, lặp từ hay dùng sai thì.

  • Truyền đạt ý tưởng rõ ràng: Mục tiêu quan trọng nhất khi nói tiếng Anh là khiến đối phương hiểu được ý của bạn. Người nói tiếng Anh hay có thể truyền đạt hiệu quả ý tưởng của họ, khiến người đối diện dễ theo dõi và không cần hỏi lại. Cuộc trò chuyện có thể phát triển thêm nhiều ý tưởng mới khi cả hai hiểu ý nhau.

  1. Làm thế nào để nói tiếng Anh hay hơn?
  • Học phát âm đúng cách: Chú ý đến phiên âm khi bạn tra từ điển, chỉnh từng âm và trọng âm cho chính xác. Đừng quên các âm cuối, các âm -ed và -s khi chia động từ. Khi phát âm trong câu, chú ý đến nối âm, ngữ điệu và điểm nhấn trong câu. Thông thường các ý quan trọng nhất sẽ được nhấn mạnh, thông thường là danh từ, động từ, tính từ, không phải trạng từ, trợ động từ… Luôn ý thức phát âm chuẩn trong suốt quá trình luyện IELTS Speaking.

  • Rèn luyện tư duy: Tập suy nghĩ một cách cụ thể, liên tưởng đến những gì xảy ra xung quanh mình liên quan đến vấn đề đó. Cách suy nghĩ cụ thể giúp bạn bổ sung thêm nhiều chi tiết cho câu trả lời của bạn. Ngoài ra, hãy tập tư duy theo đường thẳng (Linear thinking) để phát triển ý từ A đến B đến C, tăng tính logic và liên kết của câu trả lời.

Đọc thêm: Ứng dụng Tư duy tuyến tính trong IELTS Speaking

  • Học từ vựng: Tích luỹ nhiều từ vựng giúp diễn đạt ý tưởng của bạn chính xác hơn. Trong quá trình luyện IELTS Speaking, hãy học từ theo hệ thống, học theo gốc từ, gia đình từ và các cách sử dụng từ. Bạn cũng nên gom theo chủ đề, chủ điểm để dễ liên tưởng, paraphrase hơn.

Một số tips cần biết trong khi thi IELTS Speaking

  1. Part 1:
  • Mở rộng câu trả lời: Trong part 1, bạn có thể gặp những câu hỏi cực kì đơn giản, ví dụ như câu hỏi Yes No Question. Câu trả lời có thể là Yes hoặc No nhưng đừng dừng lại ở đó. Bạn hãy tập giải thích thêm 1-2 vì sao bạn chọn Yes/No ngay từ khi luyện IELTS Speaking trước kì thi thật.

  • Paraphrase câu hỏi: Bất kể câu hỏi là gì, hãy bắt đầu trả lời bằng cách nhắc lại 1 phần của câu hỏi. Tuy nhiên bạn nên paraphrase lại từ ngữ, đừng lặp lại chính xác những gì giám khảo đã hỏi. Bạn có thể sắp xếp lại cấu trúc câu hỏi hoặc dùng từ đồng nghĩa.

  • Bám vào chủ đề: Đừng nói lan man, xa rời chủ đề chính. Câu trả lời của bạn không nhất thiết phải quá dài, một vài câu đã đủ. Khi đã nói hết ý, hãy dừng lại để giám khảo hỏi câu tiếp theo. Càng xa rời chủ đề, bạn càng dễ mất điểm.

  1. Part 2:
  • Đảm bảo tất cả gợi ý được nhắc đến: Trong thẻ chủ đề, ngoài câu hỏi bạn còn nhận được một số gợi ý để phát triển câu trả lời. Đừng bỏ qua bất cứ ý gì được nhắc đến trong thẻ.

  • Tập trung: Tận dụng tối đa khoảng thời gian 1 phút để chuẩn bị. Gạch đầu dòng những ý liên quan, trả lời trực tiếp vào các gợi ý, đừng nhắc đến các chủ đề ngoài lề.

  • Ghi chú ngắn gọn: Bạn chỉ có 1 phút nên hãy viết những ghi chú ngắn nhưng nhiều để đảm bảo câu trả lời được đủ ý. Các ghi chú này chỉ là gợi ý, không phải câu văn hoàn chỉnh để bạn đọc theo. Do đó, đừng viết quá dài.

  • Paraphrase: Trong mỗi phần của bài thi Speaking, bạn đừng lặp lại câu hỏi của giám khảo. Hãy nói khác đi, bằng từ đồng nghĩa hoặc cấu trúc khác. Bạn sẽ bị trừ điểm nếu lặp lại quá nhiều từ trong thẻ chủ đề.

  1. Part 3:
  • Nói những gì đơn giản nhất: Câu hỏi Part 3 yêu cầu bạn phải trả lời bằng quan điểm của riêng bạn về một chủ đề. Không có sai hay đúng đối với câu trả lời trong phần này. Giám khảo cũng không đánh giá ý tưởng của bạn hay hay dở mà chỉ đánh giá bạn có khả năng trả lời lưu loát bằng tiếng Anh hay không.

  • Thể hiện năng lực tiếng Anh của bạn: Câu trả lời Part 3 phải trực tiếp giải quyết câu hỏi thật hợp lý. Bạn không cần nói lên ý kiến thật lòng, hãy trình bày ý tưởng đầu tiên bạn nghĩ đến. Bạn không có nhiều thời gian để suy nghĩ, do đó hãy chọn nhanh ý tưởng và trả lời thật lưu loát. Đừng chọn những ý tưởng phức tạp khiến bạn không nói được, hoặc ngập ngừng lắp bắp.

  • Khi cần thiết, hãy “câu giờ" để suy nghĩ. Câu hỏi Part 3 khá phức tạp và đòi hỏi bạn suy nghĩ chỉn chu. Bạn dễ mất điểm nếu vừa nói vừa nghĩ hoặc không hiểu đúng ý giám khảo. Đặc biệt khi bạn dừng quá lâu hoặc trình bày lẫn lộn, bạn khó có thể đạt điểm cao. Do đó, hãy tìm cách “câu giờ” nhẹ nhàng nếu cần bằng cách: đề nghị nhắc lại câu hỏi, nhận xét câu hỏi, giới thiệu ý tưởng của bạn, hỏi lại nghĩa của một từ trong câu hỏi.

C. Nguồn tài liệu để cải thiện IELTS Speaking

Sách luyện IELTS Speaking

1.220 IELTS Speaking Topics

Trình độ: Mới bắt đầu.

Bạn có thể làm quen với câu hỏi và chủ đề trong bài thi IELTS qua tựa sách này. Ở chương đầu tiên, bạn được cung cấp cấu trúc và tips để ghi điểm trong bài thi IELTS Speaking. Các chương tiếp theo là những chủ đề thường gặp và các câu hỏi phổ biến. Ở cuối sách bạn có 10 bài thi mẫu đi kèm audio file, mỗi bài mẫu bao gồm đoạn hội thoại giữa giám khảo và thí sinh.

luyen-ielts-speaking-220-ielts-speaking-topics.png

2.31 High-scoring Formulas to Answer the IELTS Speaking Questions.

Trình độ: Mọi trình độ

Sách 31 High-scoring Formulas to Answer the IELTS Speaking Questions cung cấp các công thức và điểm ngữ pháp giúp bạn trả lời chính xác. Mỗi loại câu hỏi có 1 chiến thuật và 1 cấu trúc gợi ý để bạn hình thành ý tưởng dễ dàng. Mỗi cấu trúc được diễn giải kèm bài tập để đảm bảo bạn vận dụng hợp lý. Trong từng unit, bạn có câu trả lời mẫu để luyện IELTS Speaking với cấu trúc được nhắc đến trong bài. Kết hợp với sách 220 IELTS Speaking Topics, bạn có thể mạch lạc trả lời bằng những cấu trúc linh hoạt với mọi chủ đề.

31-High-Scoring-Formulas-to-Answer-Every-IELTS-Speaking-Question.jpg

3.Sách Tips for IELTS Speaking Target Band 7.0+

Trình độ: Từ 6.0

Khi đã nắm được kiến thức cơ bản sau quá trình luyện IELTS Speaking và có một vốn từ vựng, cấu trúc nhất định, hãy chuyển sang sách Tips for IELTS Speaking Target 7.0+ để đạt được mức điểm cao hơn. Nội dung sách xoay quanh tips để trả lời cho từng phần của bài thi IELTS Speaking, các bài trả lời mẫu band 7.0 - 9.0 với các từ vựng và cấu trúc đặc trưng.

tips-for-ielts-speaking-target-7.png

4.15 Days Practice For IELTS Speaking

Trình độ: Mọi trình độ

Để tăng tốc trước kì thi thật, bạn có thể tham khảo tựa sách này. Mỗi unit hướng dẫn cấu trúc chung, câu trả lời mẫu, mẹo để ghi điểm và từ vựng, cấu trúc cho những chủ đề thường gặp trong Part 1, Part 2 và Part 3. Mỗi unit được thiết kế để học trong 1 ngày, sau 15 ngày bạn sẽ sẵn sàng cho cả 3 phần của IELTS Speaking.

15-Days’-Practice-for-IELTS-Speaking.jpg

Các hình thức luyện IELTS Speaking khác.

1.Giải trí bằng tiếng Anh

Để nói tiếng Anh tốt, bạn phải “nạp" từ vựng và cấu trúc để trau dồi vốn kiến thức của mình. Xem phim và nghe nhạc là hai hình thức thú vị, vừa giải trí vừa ôn luyện trong quá trình học IELTS. Bạn cũng dễ nhớ từ vựng, dễ sử dụng hơn khi có ngữ cảnh và giai điệu mà bạn thích. Xem phim nhiều cũng giúp bạn tăng cường phản xạ với nhiều câu hỏi và tình huống. Một số bộ phim được nhiều người học tiếng Anh ưa thích: The Big Bang Theory, Friends, 13 Reasons Why, Black Mirror...

2.Tìm bạn trò chuyện bằng tiếng Anh

Tham gia những câu lạc bộ tiếng Anh, đến các quán cà phê nói tiếng Anh hoặc tìm bạn online để cùng trò chuyện. Dù nói bất cứ chủ đề nào, bạn cũng tăng được độ mạch lạc, lưu loát và có thêm nhiều ý tưởng cho bài thi thật của mình. Luyện nói một mình rất dễ nản và mất đi độ tự nhiên vốn có, do đó, hãy cố gắng tìm người luyện cùng.

9 vấn đề nhức nhối khi học IELTS Online mùa Corona
9 vấn đề nhức nhối khi học IELTS Online mùa Corona
Xem giải pháp của DOL